Nav Air Nav Air

Bản sắc Tuyên Quang › Ẩm thực xứ Tuyên26/11/2020 15:37

Tuyên Quang: Sự tinh tế trong văn hóa ẩm thực của người Sán Dìu

ĐNTQ: Cũng như các dân tộc khác, người Sán Dìu ở Tuyên Quang có những tập quán sinh hoạt ăn uống riêng, mang sắc thái tộc người và sắc thái vùng văn hóa. Họ còn giữ được nhiều nét văn hóa độc đáo thể hiện sự tinh tế trong văn hóa ẩm thực.



Phụ nữ Sán Dìu thể hiện sự tinh tế, khéo trong việc chế biến các món ăn.

Hàng ngày đồng bào Sán Dìu thường ăn ở chính giữa nhà bếp (ốc chấy). Khi sắp mâm phải quan sát có bao nhiêu người thì lấy bấy nhiêu chiếc bát và đôi đũa, không lấy thừa. Nếu lấy thừa thì cất ngay hoặc bỏ xuống cạnh mâm, không được úp bát xuống mâm vì đồng bào quan niệm làm vậy là báo điềm gở.

Trong mâm cơm người ta kiêng quay đầu đũa cả và đũa ăn cơm về phía người đang ngồi ăn, họ cho rằng như thế sẽ làm cho người ta ăn hay bị nấc, đau bụng; kiêng không được khua, gõ đũa trên miệng bát cơm, không được hát, huýt sáo trong khi đang ăn, làm như thế là gọi ma về. Khi ăn, nếu để cơm rơi vãi thì nhặt để gọn trong mâm. Đồng bào quan niệm, lấy chân di bẹp hạt cơm hay để kiến tha cơm thì hồn lúa bị đau.

Ăn xong không được để đũa lên miệng bát, không được chồng bát của người ăn xong sau lên người ăn xong trước, không được chồng đĩa còn thức ăn lên những đĩa hết thức ăn khi mà trong mâm vẫn đang có người ngồi ăn, làm như vậy họ cho là báo điềm xấu; đồng bào kiêng ăn xong lấy đũa ăn cơm quệt ngang qua miệng (lau miệng).

Trong mâm cơm có thức ăn ngon, lạ thì phải đặt trước mặt người cao tuổi, nếu có khách thì đặt trước mặt khách. Đồng bào có thói quen gắp thức ăn cho nhau, nhất là đối với người cao tuổi và khách để bày tỏ lòng kính trọng. Bữa ăn đã chuẩn bị được bao nhiêu thức ăn thì được bày lên hết, không để dành bữa sau. Người Sán Dìu có tập quán, con dâu, con gái phải lấy tăm, nước rửa tay cho ông bà, cha mẹ và người bậc trên ăn cơm xong.

Người cao tuổi (ông bà), trẻ nhỏ, người ốm, phụ nữ đang ở cữ hay có thai được gia đình dành riêng khẩu phần tốt hơn như nấu cơm riêng, thức ăn riêng. Người cao tuổi ăn thức ăn mềm, ít lượng, tăng chất bổ; nếu là thịt gà thường dành phần miếng ức, tim, gan, thịt lợn thì ăn nạc. Trẻ em kiêng không được ăn quả tối của con gà vì họ cho rằng ăn quả tối sẽ dốt nát, hay quên; kiêng ăn chân gà vì sẽ viết chữ xấu như gà bới; kiêng không ăn móng vì nếu ăn lớn lên không đi qua cầu được.

Khi ăn cơm ở trên giường hoặc dưới chiếu, trẻ em phải ngồi khoanh chân, nam giới có tuổi có thể khoanh một chân, một chân xổm; còn phụ nữ phải ngồi ghế thấp. Trẻ em và phụ nữ không được nói chuyện khi ăn vì như vậy là mất vệ sinh và không ý tức. Nếu là ngày mùa công việc bộn bề, người vợ, người con thường nhường phần ăn cho người chồng, người cha bởi họ là trụ cột của gia đình.

Khi gia đình có khách thì mọi thành viên trong nhà đều tỏ thái độ hiếu khách mặc dù bữa ăn có thể rất đạm bạc. Trước hết khách được chủ nhà cất nón, mũ, được lấy nước rửa chân. Người chồng bao giờ cũng là người vồn vã mời khách, còn người vợ phải làm cơm cho chồng tiếp khách, bất kể khách đó là của chồng hay của mình. Người Sán Dìu quan niệm, nếu khách từ chối không ăn cơm thì gia đình sẽ cảm thấy không bình thường, người khách nào vui vẻ nhận lời thì đó là điều may mắn, gặp khách quen xởi lởi là có phúc. Trong bữa ăn tiếp khách đột xuất, mặc dù rất nghèo không có sản vật đãi khách nhưng gia đình vẫn có rượu mời khách. Trong những bữa rượu tiếp khách như thế, chủ nhà thường khiêm tốn nói câu tục ngữ: “Hác nhín ết chúy nhín sết”, tức là một miếng khách thì bảy miếng chủ nhà, để thanh minh rằng khách ăn không đáng là bao, chỉ có gia đình ăn là chính.

Thông qua sinh hoạt trong bữa ăn hàng ngày phần nào phản ánh đặc trưng kinh tế, tập quán sinh hoạt, đạo đức gia phong và ứng xử xã hội của người dân tộc Sán Dìu ở Tuyên Quang.
 
Theo TQĐT

Tin mới nhất:

Liên kết website
Số lượt truy cập: 2044138 - Đang Online: 1912